إتان گلبرگ
33
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي )
در سه سال ويازده ماه داشته سخن به ميان آمده اما اينكه در وقتي كه اين مقام را داشته در گذشته باشد ، نيامده است . ( 83 ) اطلاعاتى كه در منابع ديگر آمده با سخن ابن عنبه منافاة دارد . تاج الدين ابن زهره گزارش كرده است كه ابن طاووس از مقام نقيب النقباء در أواخر زندگيش بر كنار شد . ( 84 ) اگر اين گزارش درست باشد محتمل است كه اين بركنارى در شرايطى كه درباره آن چيزى نمى دانيم ( 85 ) موجب اين گفته شده كه بر أساس آن ، وى وبرادرش احمد كشته وشهيد شدند . ( 86 ) امكان دارد كه نخستين مؤلفي كه به عنوان شهيد به ابن طاووس اشاره مى كند محمد بن مكي العاملي ( م 786 ) است كه خودش بعد از وفات بخاطر اعدام وى توسط سلطان مملوكي برقوق ( 87 ) به عنوان شهيد أول شناخته شد . آنچه در باره سالهاى آخر زندگى ابن طاووس مى دانيم ناچيز است . وى اولين بخش كتاب ملاحم را در 15 محرم 663 در خانهاش در حله ، زماني كه در سفر زيارتي از بغداد به نجف وكربلا در آنجا توقف كرد ، تكميل نموده است . ( 88 ) أو به تعدادى از شاگردان در جمادى الأول 664 اجازه داده است . ( 89 ) ابن طاووس در صبح دوشنبه پنجم ذي قعده سال 664 در بغداد وفات يافت . ( 90 ) آرزوى وى به دفن شدن در نجف برآورده گرديد . ( 91 )
--> ( 83 ) . بحار 107 / 45 ، روضات 4 / strothmann 338 ص 93 . ( 84 ) . ابن زهره ، غاية ص 58 ، عبارتى كه آمده چنين است : " كفت يده " همان عبارت همانجا درباره محمد المصطفى فرزند ابن طاووس نيز به كار رفته است . مى گويد : أو را نقيب تعيين كرده وبعد : كفت يده عن ذلك . اين عبارت به معناى " عزل " استفاده مى شود ، به عنوان مثال نك : الحوادث الجامعة صص 356 ( ولما كفت يده انقطع في داره " ، 292 ( ثم عزل فانقطع في بيته ) . ( 85 ) . آيا حكام مغول از أفكار أو درباره آينده آگاهى يافته اند ؟ ( 86 ) . البحراني ، الكشكول 1 / 307 ( به نقل از كتابي از بعض الفضلاء ) ، رياض 1 / 74 . ( 87 ) . ذكرى الشيعة في احكام الشريعة ، ج 1 ، تهران 1271 ص 119 . احتمالا مقصود از بعض الفضلا در پاورقى شماره قبل شهيد أول باشد . ( 88 ) . الملاحم والفتن صص 81 / 82 / 92 . بدين جهت بايد أو خانه قديمى را در حله نگه داشته باشد يا اجازه داده باشد اعضاى خانوادهاش در آنجا زندگى كنند . در المضايقة كه د ر 18 ربيع الثاني 661 تكميل شد ، ( نك : باب دوم فصل دوم ) ابن طاووس " از خانهاى كه اكنون در آن زندگى مى كنم " ياد مى كند . نك : المضايقة ص 8 3 / 351 . ( 89 ) . ذريعة 1 / 222 ، - ابن طاووس ، اجازه ( براي قسينى ) . براي ليستى از شاگردان ابن طاووس نك : الخرسان ، مقدمه براي چاپ دوم فلاح السائل صص 9 - 10 ، الأنوار الساطعة ص 117 . مشهورترين آنها علامه حلى بود . مق : schmidtke ص 18 . ( 90 ) . اختر شناسانى كه از آنها پرسيده بود تا چه مدت زنده خواهد بود ، چندان دروغ نگفتند ، بيشتر